Project Circulaire Transformatoren
De energietransitie en toenemende elektrificatie vergroten de vraag naar transformatoren. Tegelijk maken schaarste en lange levertijden de vervanging en uitbreiding van industriële elektrische installaties steeds uitdagender. Kunnen bestaande transformatoren langer in dienst blijven? En wanneer is een gebruikte transformator een verantwoord alternatief voor nieuwkoop?
Het onderzoeksproject Circulaire Transformatoren brengt technische conditiebepaling, economische haalbaarheid en circulariteit samen. Het doel is om bedrijven en infrastructuurbeheerders beter onderbouwde keuzes te laten maken tussen levensduurverlenging, hergebruik, revisie en nieuwkoop.
Van gebruikte transformator naar betrouwbare restwaarde
De leeftijd van een transformator zegt op zichzelf niet voldoende over de resterende levensduur of de mogelijkheden voor hergebruik. Technische conditie, veiligheid, betrouwbaarheid, toekomstige toepassing, kosten en beschikbaarheid moeten samen worden beoordeeld.
Het project onderzoekt onder welke technische en economische voorwaarden transformatoren langer kunnen worden gebruikt of opnieuw kunnen worden ingezet. Niet iedere gebruikte transformator is automatisch geschikt voor een tweede leven. Daarom staat een objectieve beoordeling centraal.
Wat onderzoekt het project?
Het onderzoek omvat vier samenhangende onderdelen:
- Studie: een bevraging om de huidige noden van industriële gebruikers en netbeheerders en de drempels voor levensduurverlenging en hergebruik in kaart te brengen.
- Technische haalbaarheid: onderzoeken hoe de conditie en resterende levensduur objectief kunnen worden beoordeeld, en welke mogelijkheden er zijn om levensduurverlenging en hergebruik te ondersteunen.
- Economische haalbaarheid: onderzoeken in welke omstandigheden hergebruik of levensduurverlenging economisch interessant kan zijn ten opzichte van revisie of nieuwkoop.
- Praktische haalbaarheid: metingen en praktijktesten uitvoeren om de onderzoeksaanpak te valideren.
Het beoogde eindresultaat is een onderbouwd afwegingskader waarmee organisaties per situatie de opties levensduurverlenging, hergebruik, revisie en nieuwkoop kunnen vergelijken. Het project voorziet ook een zichtbare praktijkcase in het Circulair Lab.
Wat wil het project opleveren?
Het project wil industriële bedrijven en infrastructuurbeheerders meer houvast bieden bij beslissingen over bestaande transformatoren:
- Meer inzicht in technische conditie en resterende levensduur: beter kunnen beoordelen of een bestaande transformator geschikt is voor verdere inzet.
- Beter onderbouwde investeringsbeslissingen: de technische en economische afweging tussen levensduurverlenging, hergebruik, revisie en nieuwkoop ondersteunen.
- Meer mogelijkheden bij lange levertijden: onderzoeken wanneer bestaande of gereviseerde transformatoren een verantwoord alternatief kunnen bieden.
- Minder grondstoffenverbruik en milieu-impact: inzicht verkrijgen in de mogelijke circulaire voordelen van levensduurverlenging en hergebruik.
Voor wie is Circulaire Transformatoren relevant?
Het project richt zich in de eerste plaats op organisaties die transformatoren bezitten of beheren en beslissingen nemen over hun onderhoud, vervanging en uitbreiding:
- Industriële bedrijven: onder meer chemische bedrijven, procesindustrie, energie-intensieve productiebedrijven en havenbedrijven met eigen transformatoren.
- Netbeheerders en infrastructuurbeheerders: organisaties die betrouwbaarheid, veiligheid, beschikbaarheid en vervangingsstrategieën op grotere schaal moeten afwegen.
Ook onderhouds- en revisiebedrijven, technische dienstverleners en leveranciers van transformatoren kunnen relevante praktijkkennis inbrengen. Voor maintenance managers, asset managers, technische verantwoordelijken en reliability engineers biedt het project aanknopingspunten om investerings- en onderhoudsbeslissingen beter te onderbouwen.
De rol van BEMAS
BEMAS voert een studie uit binnen Circulaire Transformatoren. Daarbij staan de uitdagingen en behoeften van industriële gebruikers en andere beheerders centraal: technische onzekerheid, vervangingskosten, levertijden, garanties, aansprakelijkheid en de voorwaarden voor veilig en betrouwbaar hergebruik.
Vanuit ons netwerk in maintenance, reliability en asset management helpen we relevante praktijkvragen en ervaringen uit de sector bijeen te brengen.
Projectplanning en partners
Het onderzoek is voorzien van het vierde kwartaal van 2026 tot en met 2027, met studie, technische en economische haalbaarheidsstudies, praktijktesten en validatie, en vervolgens conclusies en verdere uitwerking. De planning is indicatief en gebaseerd op de projectonepager.
Projectpartners: UGent, HZ, BEMAS en KicMPi. De praktische validatie gebeurt met betrokkenheid van asset owners en het Circulair Lab.
Financiering: het project wordt mede mogelijk gemaakt door de Regio Deal-subsidie. In de projectcommunicatie worden ook de Provincie Zeeland en de Gemeente Terneuzen vermeld als financieringspartners.
Interesse om mee te denken?
Heeft jouw organisatie ervaring met transformatoren of een concrete vraag over vervanging, revisie of levensduurverlenging? Het project komt graag in contact met industriële bedrijven, netbeheerders en andere partijen die hun praktijkervaring willen delen of de mogelijkheden voor samenwerking willen verkennen.
Contactpersoon: Diewertje Dekker, projectmanager Circulaire Transformatoren (KicMPi).
+31 6 1441 2413
Meer informatie: https://innovatiehub.tv
Veelgestelde vragen
Kan iedere gebruikte transformator opnieuw worden ingezet?
Nee. De geschiktheid hangt onder andere af van de technische conditie, resterende levensduur, toepassingsvereisten en veiligheid. Het project onderzoekt hoe deze aspecten objectief kunnen worden beoordeeld, zodat hergebruik niet uitsluitend op basis van leeftijd of historische gebruiksgegevens wordt overwogen.
Wat is het verschil tussen levensduurverlenging en hergebruik?
Bij levensduurverlenging blijft een bestaande transformator langer in gebruik, eventueel na onderhoud of revisie. Bij hergebruik krijgt een transformator een nieuwe inzet, bijvoorbeeld binnen een andere installatie. In beide gevallen moet de technische geschiktheid voor de beoogde toepassing worden aangetoond.
Wanneer is hergebruik economisch interessanter dan nieuwkoop?
Dat hangt af van onder meer de conditie, benodigde revisiewerkzaamheden, resterende levensduur, beschikbare alternatieven en totale kosten. Het onderzoek moet helpen om deze factoren systematisch te vergelijken. Een lagere aankoopprijs betekent niet automatisch lagere levensduurkosten.