EFNMS officieel EU-OSHA-campagnepartner: focus op mentale gezondheid in maintenance

Psychosociale risico's ontstaan niet alleen door individuele werkdruk. Ook de manier waarop werk wordt georganiseerd, gepland en aangestuurd speelt een belangrijke rol.

Binnen maintenance zijn verschillende factoren herkenbaar: ongeplande interventies, verstoringen buiten de normale werkuren, complexe troubleshooting, personeelskrapte, contractorcoördinatie en conflicterende prioriteiten tussen productie, veiligheid en onderhoud. Vooral wanneer reactief onderhoud structureel een groot aandeel van de workload inneemt, kan de druk op onderhoudsteams toenemen.

Daarmee wordt mentale gezondheid ook een managementvraagstuk. Niet omdat iedere storing automatisch tot psychosociale problemen leidt, maar omdat structurele patronen in de werkorganisatie de mentale belasting kunnen versterken.

Voor Maintenance Managers en Reliability Engineers zijn daarbij onder meer overuren, aandeel emergency work, backlog, schedule compliance, herhaalde interventies, ziekteverzuim en veiligheidsincidenten relevante signalen. Geen van deze KPI's meet mentale gezondheid rechtstreeks, maar in combinatie kunnen ze wel wijzen op organisatorische omstandigheden die nader onderzoek verdienen.

Binnen het EFNMS European Health, Safety & Environmental Committee (EHSEC) vormt de mentale gezondheid van maintenancepersoneel in 2026 een specifiek aandachtspunt.

Het comité ontwikkelde in dat kader een Mental Health in Maintenance-tool die organisaties helpt om mentale gezondheid en psychosociale risico's vanuit een maintenancecontext te bekijken. De bedoeling is om het onderwerp systematischer in kaart te brengen en het gesprek te koppelen aan de dagelijkse organisatie van onderhoud.

Dat onderscheid is belangrijk. Een algemene welzijnsaanpak houdt niet automatisch rekening met situaties zoals storingsinterventies, shutdowns en turnarounds, wachtdiensten, maintenance backlog of de voortdurende afweging tussen productiecontinuîteit en technische risico's.

BEMAS en EFNMS bereiden daarnaast een Europees, non-profit onderzoek voor naar mental health bij professionals die in maintenance werken. De lancering van de survey is voorzien in 2027. Het onderzoek moet meer inzicht geven in hoe maintenanceprofessionals mentale belasting en psychosociale risico's ervaren en welke kenmerken van de werkomgeving en onderhoudsorganisatie daarbij een rol spelen.

Die praktijkdata moeten helpen om het thema beter te onderbouwen vanuit de specifieke realiteit van maintenance. Een algemene welzijnsaanpak houdt immers niet automatisch rekening met situaties zoals storingsinterventies, shutdowns en turnarounds, wachtdiensten, maintenance backlog of de voortdurende afweging tussen productiecontinuïteit, veiligheid en technische risico’s.

Wim Vancauwenberghe, directeur van BEMAS, maakt namens BEMAS deel uit van het EFNMS EHSEC Committee en droeg bij aan de ontwikkeling van deze aanpak. De Mental Health in Maintenance-tool wordt ook voorgesteld tijdens een bijeenkomst van de EU-OSHA Steering Group in Brussel.

BEMAS vertegenwoordigt België binnen EFNMS. Daardoor kunnen ervaringen en uitdagingen uit de Belgische maintenance- en assetmanagementpraktijk worden ingebracht in Europese initiatieven, terwijl inzichten uit het Europese netwerk opnieuw beschikbaar komen voor de maintenancecommunity.

De campagne maakt duidelijk dat mentale gezondheid niet uitsluitend een HR- of welzijjnsthema is. Ook keuzes binnen maintenance management kunnen invloed hebben op psychosociale risico's.

Een organisatie met een hoge onderhoudsmaturiteit kijkt daarom niet alleen naar technische betrouwbaarheid en kosten, maar ook naar de omstandigheden waarin onderhoudswerk wordt voorbereid en uitgevoerd. Denk aan realistische planning, duidelijke prioriteiten, voldoende capaciteit, werkbare wachtdiensten, degelijk voorbereide shutdowns en heldere verantwoordelijkheden tijdens storingen.

Vanuit assetmanagementperspectief is die samenhang logisch. Duurzame asset performance ontstaat door prestaties, risico’s, middelen en mensen gezamenlijk te beheren over de levenscyclus van assets. Technische betrouwbaarheid en menselijke belastbaarheid zijn daarbij geen afzonderlijke werelden.

De maturiteitsvraag verschuift zo van “hoe ondersteunen we medewerkers wanneer de druk te hoog wordt?” naar “welke kenmerken van ons maintenanceproces veroorzaken of versterken die druk, en hoe kunnen we die beheersen?”

Voor maintenanceorganisaties ligt de belangrijkste waarde van Mental Health in Maintenance daarom in de verbinding tussen menselijke factoren en operationele prestaties.

Een structureel hoge workload, onvoldoende geplande capaciteit of een groot aandeel reactief onderhoud kan niet alleen gevolgen hebben voor medewerkers, maar ook voor besluitvorming, veiligheid, kwaliteit van uitvoering en onderhoudsefficiëntie. Psychosociale risico’s verdienen daardoor een plaats naast andere risico’s die binnen maintenance en asset management systematisch worden geïdentificeerd en beheerst.

De samenwerking tussen EU-OSHA en EFNMS biedt de Europese maintenancecommunity een kader om deze problematiek specifieker te onderzoeken en goede praktijken tussen landen en sectoren uit te wisselen.

EFNMS – European Federation of National Maintenance Societies is de Europese federatie van nationale organisaties actief rond maintenance, reliability en asset management.

Via haar nationale leden en gespecialiseerde comités stimuleert EFNMS kennisuitwisseling en samenwerking rond onder meer maintenance management, asset management, veiligheid, technologie, opleidingen en professionalisering.

BEMAS vertegenwoordigt België binnen EFNMS en is via verschillende EFNMS-activiteiten en comités betrokken bij de Europese kennisuitwisseling rond actuele vraagstukken voor maintenance- en assetmanagementprofessionals.